• Forsíða
• Náttúruvísindi
• Climate Change: Cause - Consequences - Mitigation

Climate Change: Cause - Consequences - Mitigation

Höfundur: Edvarð Júlíus Sólnes (Útgáfa: 1)

Kaup valmöguleikar

Eign – kr. 3,990

Það eru aðeins rúmlega 200 ár síðan vísindamenn tóku að velta leyndardómum andrúmsloftsins fyrir sér og reyna að átta sig á því hvernig það hitnar af völdum sólarljóssins. Það voru nokkrir 18. og 19. aldar vísindamenn með franska stærðfræðingin Joseph Fourier í broddi fylkingar, sem lögðu vísindalegan grundvöll að hitaútgeislun jarðar og hvernig vatnsgufan í andrúmsloftinu gæti fangað innrauðu hitageislana og endurkastað þeim, svo að loftið hitnaði.

Fourier taldi að vatnsgufan ein nægði til að skapa þá hlýju, sem þyrfti til að gera jörðina byggilega. Hann líkti áhrifum hennar við gróðurhús, eins og sett væri glerþak yfir allt andrúmsloftið. Seinna á 19. öld fóru fræðimenn að velta fyrir sér áhrifum kolsýru (CO2) á andrúmsloftið og komust að þeirri niðurstöðu, að hún væri öflug gróðurhúsalofttegund. Sænski vísindamaðurinn Svante Arrhenius birti tímamótagrein um áhrif koltvíoxíðs á hitastig andrúmslofts rétt fyrir aldmótin 1900 og taldi, að það myndi hlýna verulega næstu aldir af völdum losunar koltívoxíðs vegna mikillar notkunar kola og olíu í iðnaði og til orkuframleiðslu.

Ályktanir Arrheniusar vöktu heimsathygli, en margir fræðimenn voru þeim þó andsnúnir, og hávær umræða vísindamanna um, hvort hnattræn hlýnun stafaði af manna völdum vegna bruna jarðefnaeldsneytis eða væri tilkomin af náttúrulegum orsökum, hefur staðið yfir í meira en hundrað ár. Í seinni tíð hefur hún orðið æ hatrammari, og andstæðingar hnattrænnar hlýnunar ‒ oftast hægrisinnað fólk ‒ taka engum rökum, segja jafnvel að mælinganiðurstöður séu falsaðar til að sýna meiri hlýnun.

Á hinum vængnum eru margir ‒ einkum vinstrisinnað, ungt fólk ‒ sem segja jörðina við að sökkva í sæ, allt sé að fara til fjandans, og mannkynið stefni fram af hengiflugi, ef ekki verði snarlega hætt að nota jarðefnaledsneyti og lífsháttum neyslusamfélagsins breytt til einfaldari og betri vegar, Margir loftslagsvísindamenn kjósa því að vinna rannsóknarvinnu sína í kyrrþey og taka lítinn þátt í þessari hörðu umræðu.

Í bókinni er reynt að fjalla um öll þessi mál á óhlutdrægan hátt og leyfa rannsóknum loftslagsvísindamanna að hafa orðið. Farið er yfir nær alla þætti sem sem hafa áhrif á loftslag á jörðu, samspil úthafanna og lofts, áhrif ísbreiðanna á heimskautsvæðunum, jökla og hafíss, breytingar á möndulhalla jarðar og aflögun brautar hennar umhverfis sólu (Milankovitch loturnar), orkuójafnvægi jarðkerfisins og sólarinnar og margt fleira, með því að fara yfir helsru vísindagreinar og skýrslur Sameinuðu þjóðanna um loftslagsmál, sem hafa verið birtar á undanförnum árum og áratugum.

Ítarlega er fjallað um afleiðingar þess, að andrúmsloft jarðar hitni verulega frá því sem nú er, en fara þarf ríflega 3 milljónir ára aftur í tíma til að finna jafnmikinn styrk koltívoxíðs í loft og nú er (0,042%). Þá var sjávaryfirborð 20 til 30 metrum hærra en nú. Farið er yfir ýmsar aðferðir til að draga úr losun koltívoxíðs og annarra gróðurhúslofttegunda og fjallað um hreinsun þess úr verksmiðjureyk iðju- og orkuvera.

Með hliðsjón af veiklyndi mannskepnunnar hafa nokkur fyrirtæki tekið þá stefnu að bíða ekki eftir því, að hún sjá villur síns vegar og breyti lífsvenjum sínum í átt að kolefnsisnauðara samfélagi. Þau hafa því beitt nýstárlegum aðferðum við að fanga koltvíoxíð beint úr lofti í lofthreinsiverum og með gerviljóstilllífun í stórum ljósverum eða gervitrjám, líkt og á sér stað í gróðurplöntum. Er þessum aðferðum lýst í bókinni.